Yağışlar 'Keten Köyneği'ni de vurdu

Türkiye’de fıs­tığın büyük bir kıs­mı Urfamızda üreti­liyor. İhracatın ve iç tü­ketimin önemli bir kısmı yine ilimizden karşılanıyor. Ancak bu yıl depremin ardından yaşanan sel felaketi, ardından daha göz açılmadan yaşanan don ve geçtiğimiz günlerdeki dolu yağı­şı fıstık bahçelerini olumsuz etkiledi.

Fıstıkta hasat 9. ayda başla­dığı için fiyatlar henüz seyri­ni değiştirmedi. Baklavalık iç fıstıkta fiyat 400-500, kırmı­zı kabuklu fıstık 200, boz kav­lak ise 240 lira bandında sey­rediyor.

Ziraat Mühen­disleri Odası Şube Başkanı Musta­fa Yılmaz, şu anda '  Urfa Keten Köyneği Fıs­tığı' bahçelerinde aşırı yağış­lardan dolayı ilk ilaçlamanın yapılamadığını söyledi.. “Gözler uyanmadan önce göz kurdu için ilaç ve bor, çin­ko bitki beslemesi yapılması gerekiyordu. Üretici bunları kaçırdı. Ondan sonra da don oldu. Birkaç gün önce de do­lu yağdı. Bölgenin belli kesim­lerinde ciddi etkili oldu. Hu­bubatta da etkili oldu. Bu yüz­den fıstıkta rekolte düşecek” diyen Yılmaz, bu yıl beklenen rekoltenin 36 bin ton olduğu­nu ancak bu koşullarda bek­lentinin gerçekleşmeyeceğini belirtti.

Şanlıurfa bölgesinde 1,65 milyon dekarlık fıstık bahçesi bulunuyor. Fiyatlardaki artı­şın sebebi ise son yıllarda ya­şanan kuraklıktan kaynaklı verim düşüklüğü. Yılmaz, “GAP bitseydi fıstık bah­çeleri sulamaya açılırdı ve ve­rim artardı. Belki bir gün tü­ketici de ucuz fıstığa ulaşırdı” dedi.

Hilvan Ziraat Odası Başkanı Hikmet İpar da, yağış­ların özellikle Suruç bölgesinde etkili olduğunu dile getirdi.

Yüzde 15-20 arasında rekolte kaybının ya­şanacağını tahmin eden İpar'a göre, to­murcuklar açılmış olsaydı za­rar çok daha ciddi olabilirdi.

'ÜRETİCİ EMEĞİNİN KARŞILIĞINI ALAMIYOR'

Türkiye Ziraatçılar Derneği Şanlıurfa Temsilcisi Müslüm Ösün, yağış açısın­dan 2023'ün verimli geçti­ğini, son birkaç yılın en iyi ya­ğış oranının görüldüğünü anımsattı. Ösün, bunlara rağmen sel, dolu ve don afetleri sonu­cu fıstıkta rekolte kaybı yaşa­nacağından endişeli..

“Fıstık üreticisini mağdur eden fak­törlerin başında maalesef ya­şadığı olumsuzluklara karşı çiftçinin kaderine terkedil­mesi geliyor. Yanlış politika­larla üreticinin desteklenme­diğini görüyoruz” diyen Ösün, fıstık fiyatlarının tamamen serbest piyasada oluşmasının, fiyat regülasyonunu sağlaya­bilecek bir kurumun olmama­sı yüzünden üreticinin emeğinin kar­şılığını almadığını anlattı. 

“FINDIĞA DESTEK  VAR, FISTIĞA YOK''

Fıstık ağacından ürün alabilmek için 20 yıllık uzun ve zahmetli bir emeğe ihtiyaç duyuluyor. Ayrıca fıstıkta bir yıl ürün verip sonraki yılda ağaçların çok az ürün vermesi gibi bir durum söz konusu. Diğer yandan üretici ciddi anlamda desteklenmiyor.

Sadece cüzi bir “İyi Tarım” desteği üretimde çiftçinin yarasına merhem olmuyor. Henüz ürün vermeyen fidanlıkların veya afetlerden zarar görüp bir veya iki yıl ürün alınamayan bahçelerin hizmet ve bakımı için başka bir geliri olmayan çiftçinin mutlaka üretimde kalabilmesini sağlayabilecek desteğe kavuşturulması gerek. Örneğin fındık üretiminde uygulandığı gibi dekar başına 170 lira gibi destekler ile Tarsim sigorta prim desteği ve  alan bazlı destek modeli uygulanmalı.

“REKOLTE DÜŞÜK OLUR''

Mustafa Yılmaz / Şanlıurfa Ziraat Mühendisleri Odası Başkanı: Yağışlar ve don fıstık ağaçlarını çok etkiledi. Bu yüzden fıstıkta rekolte düşecek. Şanlıurfa bölgesinde 1,65 milyon dekarlık bahçemiz var. Bu yıl beklenen rekolte 36 bin tondu. Zaten Türkiye tarımında fıstık üretiminin yüzde 60’ını biz karşılıyoruz. Antepliler bürokraside iyi. Zamanında isim hakkını almışlar. Almasalardı biz alırdık.

Fıstık da enflasyondan etkileniyor. Ayrıca 4-5 yıldır kuraklık ve don rekolteyi düşürdü. Bunlar da fiyatlara yansıdı. Fıstık bir yıl verir bir yıl vermez. Ayrıca dikildikten 15 yıl sonra meyve vermeye başlıyor. GAP bitseydi bahçeler suya kavuşurdu, verim artardı. Bir de TMO fıstığı da alım listesine almalıdır. Fıstık lüks çerez statüsünde. Üretici piyasaya sunar sunmaz tüccar alıyor stokluyor.''