Hızmalı Köprü: Efsane ile tarihin buluştuğu yapı
Şanlıurfa’da Karakoyun Deresi üzerinde bulunan Hızmalı Köprü, kentin en eski köprülerinden biri olarak öne çıkıyor. Yapılış tarihi kesin olarak bilinmeyen köprünün, doğu cephesindeki kitabeye göre 1843 yılında (H.1259) Muhammet Said tarafından onarıldığı bildirildi.
Şanlıurfa’da Karakoyun Deresi üzerinde yer alan Hızmalı Köprü, kentin tarihi mirası içinde önemli bir yere sahip olmaya devam ediyor. Kentin batı yönündeki ilk köprü olma özelliğini taşıyan yapı, mimari özellikleri ve hakkında anlatılan efsanelerle dikkat çekiyor. Yapılış tarihine ilişkin herhangi bir inşa kitabesinin bulunmaması nedeniyle köprünün ne zaman yapıldığı kesin olarak bilinmiyor.
Köprünün doğu cephesindeki kitabede yer alan bilgilere göre, Hızmalı Köprü 1843 yılında (Hicri 1259) Muhammet Said adlı bir hayırsever tarafından onarıldı. Bu bilgi, köprünün Osmanlı döneminde de aktif olarak kullanıldığını ve önemini koruduğunu ortaya koyuyor.
Halk arasında anlatılan efsaneye göre köprü, Karakoyunlu Türk Beyliği hükümdarının kızı Sakine Sultan tarafından yaptırıldı. Rivayete göre Sakine Sultan, Hacca giderken uğradığı Urfa’da bu köprünün inşa edilmesini sağladı. Köprünün ilerleyen yıllarda yıkılması durumunda yeniden yapılabilmesi için ise mücevherleriyle birlikte altın hızmasını temeline koydurduğu anlatılıyor. Bu söylenti, yapının “Hızmalı Köprü” adıyla anılmasına neden oldu.
Düzgün kesme taşlardan inşa edilen köprü, ortadaki bir ayak üzerine oturan iki büyük kemerden oluşuyor. Bu kemerlerin üzerinde yer alan iki küçük kemer ise doğu cepheden pencere görünümü veriyor. Yanlara doğru küçük gözlerle genişletilen bu kemerler, köprünün mimari estetiğini ön plana çıkarıyor. Yapı üzerinde bulunan gizli su kanalları, köprünün yalnızca geçiş amacıyla değil, aynı zamanda su kemeri olarak da kullanıldığını gösteriyor. Eski fotoğraflarda, köprünün baş kısmında bir su terazisinin bulunduğu da tespit ediliyor.
Zaman içinde çeşitli tahribatlara uğrayan Hızmalı Köprü’nün doğu cephesi 2001 yılında yıkıldı. Bunun üzerine Şanlıurfa Valiliği tarafından başlatılan restorasyon çalışmaları kapsamında köprü yeniden inşa edilerek koruma altına alındı. Yapılan çalışmalarla köprünün tarihi dokusu büyük ölçüde muhafaza edilirken, güvenli kullanım da sağlandı.
Günümüzde Hızmalı Köprü, hem yerli hem de yabancı ziyaretçilerin ilgisini çekerken, Şanlıurfa’nın kültürel ve tarihi zenginliğini yansıtan önemli yapılardan biri olarak varlığını sürdürüyor. Kentin geçmişi ile bugünü arasında bir bağ kuran Hızmalı Köprü, efsanesi ve mimarisiyle Şanlıurfa tarihindeki yerini koruyor.
